Veri Alanlarının Stratejik Rolü

Türkiye Bilişim Vakfı'nın (TBV) platformu Başlangıç Noktası platformu tarafından yürütülen Be Node Research projesi kapsamında Akbank LAB iş birliğiyle hazırlanan ‘AI for Good: Veri Alanlarının Güvenli ve Etik Yapay Zekâ Uygulamalarında Stratejik Rolü' raporu yayınlandı.
 
Türkiye Bilişim Vakfı'nın (TBV) Be Node Research programı, Akbank'ın inovasyon merkezi Akbank LAB desteğiyle yürüttüğü yeni çalışmada veri alanlarının güvenli ve etik yapay zekâ uygulamalarındaki stratejik rolünü ele aldı. Rapor, HUX AI Kurucusu Merve Ayyüce Kızrak ve Stanford Üniversitesi Misafir Öğretim Üyesi, Ion AI Kurucusu Nazım Kemal Üre tarafından hazırlandı. Rapor, açık standartlar, çok paydaşlı yönetişim ve pilot uygulamalarla ölçeklenebilir bir yol haritası öneriyor.
 
Öne çıkan bulgular
● Amaç: Farklı kurumların veriyi fiziksel olarak taşımadan, güvenli ve etik biçimde paylaşabildiği dijital ekosistemler sayesinde (veri alanları) yapay zekâ modelleri daha zengin, dengeli ve denetlenebilir veriyle beslenebiliyor.
● Etkiler: Sağlık, finans ve eğitim başta olmak üzere kritik alanlarda doğruluk, adalet ve güvenilirlik artıyor; halüsinasyon ve yanıltıcı içerik riski azaltılabiliyor.
● Uygulama yaklaşımı: Ulusal vizyon ve yönetişim çerçevesi, güvenilir aracı kurumlar, KVKK'ya uyumlu paylaşımlar ve küçük ama etkili pilotlar ile yaygınlaşma.
 
Kullanım alanları (örnekler)
● Sağlık: Onkoloji merkezleri arasında mahremiyeti koruyan veri paylaşımıyla tedavi önerilerinin isabetini artırma.
● Finans: Bankalar arası şüpheli işlem paternlerinin güvenli paylaşımıyla dolandırıcılığı daha erken ve doğru tespit etme.
● Dil teknolojileri: Çok dilli ortamlarda ortak standartlarla oluşturulan dil havuzları sayesinde düşük kaynaklı dillerde bile yetkin modeller geliştirme.
 
Politika ve uygulama önerileri
● Vizyon & yönetişim: Ulusal düzeyde veri/yapay zekâ stratejisine veri alanları hedeflerinin dâhil edilmesi; kamu–özel–STK–akademi eşgüdümü.
● Güven mimarisi: Anonimleştirme, federatif öğrenme, denetim ve güvenilir aracı kurumlar ile paylaşıma güven tesis edilmesi.
● Pilotlardan ölçeğe: Sektörel önceliklerde hızlı değer üreten pilotların başlatılıp başarı
hikâyeleriyle ölçeklenmesi.